Nồi sắn luộc của dì út

Hơn ba mươi năm trước, hồi còn là sinh viên, thỉnh thoảng tôi mới có dịp lên Yên Bái thăm bà ngoại và các cậu, các dì. Nơi này không phải là quê ngoại của tôi. Đây vùng kinh tế mới bà đưa các cậu các dì đến đây để tìm cách thoát khỏi cái đói, cái nghèo.

Nhà bà cách trung tâm huyện chỉ hơn hai chục cây số. Ngày đó, từ Hà Nội đi tàu mất 7 tiếng,  qua đò sông Hồng rồi thêm nửa ngày trèo đèo lội suối xuyên rừng mới tới nơi. Ngày nắng thì đỡ, gặp ngày trời mưa phải đánh vật với đất đồi nhão nhoét, dính như keo, cực không tả được. Giờ từ Hà Nội lên chỉ mất hơn 2 giờ đồng hồ.

Dì út lấy chồng ở sát thị trấn, cách ga tàu vài cây số. Để có thêm nhiều thời gian, tôi thường chọn chuyến tàu đêm Hà Nội – Lào Cai, rời ga Trần Quý Cáp lúc 22 giờ 30. Đến khoảng 4 giờ 30 sáng hôm sau, tàu dừng ở ga Mậu A - một ga nhỏ, khách vắng, trời còn tối sẫm. Tàu vừa đi khỏi, cả ga lại chìm vào im lặng. Khi đó ở đây không xe ôm, không nhà nghỉ, chỉ chỉ có vài quán nước đốt đèn dầu hỏa đón khách tới ga chừng hai chục phút. Hầu hết khách xuống ga đều có người nhà đón. Khi khách rời đi hết, hàng quán lại tắt đèn, đóng cửa. Tôi đành ngồi ôm ba lô chờ sáng rồi đi bộ lên nhà dì. Lâu lâu mới có dịp lên, nên lần nào tôi cũng muốn ghé dì út trước khi vào nhà bà.

Nhà dì nằm trên lưng chừng đồi, cách đường tàu vài trăm mét. Từ sân nhìn xuống, những đoàn tàu hàng đen trũi trườn qua như con rắn dài. Trước khi khuất sau quả đồi, tiếng còi tàu vang lên một hồi dài. Không hiểu sao, nghe tiếng còi hú vang vọng nơi đồi núi nghe thật buồn.

Ngày đó dì mới lập gia đình, cuộc sống còn vất vả. Món ngon nhớ đời dì đãi các cháu buổi sớm tinh sương là nồi sắn luộc vừa dỡ ngoài vườn. Mảnh vườn trước sân chỉ trồng sắn, những thân sắn cao lêu nghêu, khẳng khiu, lá rụng để lại những nút sần trên thân. Trông cằn vậy mà nhổ củ nào cũng trắng bông, tròn lẳn, mập mạp như cổ tay trẻ con.

Được ăn sắn luộc sau một đêm vật vã ngồi tàu và nụ cười hiền lành của dì khi thấy các cháu mê món sắn trở thành ký ức mà từ đó về sau không có gì có thể so sánh.

Sau này, cuộc sống bớt khó khăn, chú dì cũng không ở căn nhà đó và trồng sắn nữa. Nhưng mỗi mùa đông đi giữa phố Hà Nội, gặp một gánh sắn luộc trắng ngần nghi ngút khói, tôi lại nhớ đến dì út, nhớ mảnh sân đồi lộng gió, nhớ những chuyến lên rừng thăm bà ngoại.

Chiều tối nay, ông bạn thời tóc để chỏm mang cho túi sắn vừa đào ở trang trại. Tận gần nửa đêm, hai vợ chồng mới lọ mọ lột vỏ, bắc bếp luộc sắn. Khi nồi sắn trắng bông bắt đầu tỏa hương khắp nhà, ký ức về nồi sắn luộc của dì út lại ùa về - rõ mồn một như tôi đang đứng trên sân đồi, nghe tiếng còi tàu vọng lại mênh mang.