Chặng đường mới của bố con ta

 

Sau tuần 49

Sáng nay, lúc đi mua đồ ăn sáng, chị bán hàng gần nhà vừa làm vừa hỏi:

– Mẹ em mất được trăm ngày rồi nhỉ?

Tôi mỉm cười, khẽ lắc đầu:

– Chưa chị ạ. Hai ngày nữa mới làm lễ 49.

Chị “à” một tiếng rồi lại cúi xuống với nồi bún riêu đang bốc khói.

Tôi chợt nhận ra, thời gian với mỗi người luôn trôi theo một nhịp khác nhau.

Với người ngoài, bốn mươi chín ngày hay một trăm ngày chỉ là những mốc thời gian. Điều đó cũng thật bình thường. Không ai có thể dừng lại quá lâu trước mất mát của người khác.

Còn với mình, tuần 49 ngày của mẹ không phải là điểm kết thúc một chặng nhớ, mà là lúc người ở lại học cách mang nỗi nhớ ấy như một phần bình yên của cuộc sống.

Và từ cột mốc này, tôi học cách mang nỗi nhớ theo một cách khác. Để mỗi khi nhớ mẹ còn có cả nụ cười. 

#Mẹ

#Tuần7

Ba cuốn nhật ký của mẹ

Mẹ để lại cho tôi ba cuốn nhật ký.

Ba cuốn sổ nhỏ, hai trong số đó giấy và mực đã ngả màu theo năm tháng. Mỗi cuốn mở ra một thời gian khác nhau của đời mẹ. Và cũng là ba lần tình yêu của mẹ tìm được một cách rất riêng để cất thành lời.

Cuốn thứ nhất bắt đầu bằng tiếng khóc chào đời của tôi. Trên cùng mẹ viết ba chữ: "Viết cho con".

"…Lúc con cất tiếng khóc chào đời là lúc bố con còn ngày đêm giáp mặt với quân thù. Ngoài mặt trận, bố cũng nhớ thương và mong đợi con như mẹ thương con... Con sẽ sống một cuộc sống hạnh phúc. Mẹ mong con mẹ khôn lớn, biết tiếp thu cái mới và thực hiện theo cái mới…".

Đó là những dòng đầu tiên mẹ viết cho một đứa trẻ chưa biết đọc, chưa biết nói.

Ít lâu sau ngày mẹ sinh tôi, mẹ nhận tin bố hy sinh và mất tích ở chiến trường B. Một mình bồng con, mẹ đi qua những tháng năm khốc liệt nhất của cuộc đời. Tôi lớn lên mà không biết phía sau những đêm mẹ thức trắng là bao nhiêu nước mắt đã rơi.

Rồi điều kỳ diệu cũng đến. Sau quãng thời gian bặt vô âm tín, bố trở về. Ông mang theo những vết thương trên cơ thể và cả những vết hằn vô hình trong tâm hồn của một người lính đã đi qua chiến tranh, ranh giới giữa sự sống và cái chết.

Chỉ đến khi trưởng thành, đọc lại cuốn nhật ký ấy, tôi mới hiểu mẹ đã vật lộn với sự tuyệt vọng thế nào để không gục ngã, để nuôi tôi.

Nếu cuốn nhật ký đầu tiên thấm mùi khói lửa chiến tranh và đầy rẫy những khó khăn thời hậu chiến, thì cuốn thứ hai lại đầy ắp tiếng cười.

Mùa hè năm 2004, con trai tôi - Tôm - vừa tròn bốn tuổi, được ông bà nội đón về quê.

Ngày nào mẹ cũng ghi lại những câu chuyện của cháu. Một câu nói ngây ngô. Một phát hiện ngộ nghĩnh. Một trò nghịch dại. Những niềm vui nho nhỏ của ông bà khi trong nhà có tiếng chân trẻ con.

Những trang nhật ký ấy trong veo như chính tuổi thơ của cháu.

Tôi không biết mẹ lặng lẽ tạo nên ký ức. Chỉ đến nhiều năm sau, khi giở lại từng trang giấy, cả một mùa hè bỗng hiện về nguyên vẹn. Tiếng nói cười trong trẻo hồn nhiên của Tôm như vẫn còn quanh quẩn đâu đây. Ông bà vẫn đang ngồi dưới mái hiên nhìn cháu nô đùa ở khoảnh sân nhỏ trước nhà. Thời gian tưởng đã đi rất xa, hóa ra chỉ ngủ yên trong những dòng chữ của mẹ.

Cuốn thứ ba thì khác.

Không còn những trang viết dài.

Chỉ còn những mẩu đối thoại ngắn ngủi.

Mười lăm ngày cuối cùng trong bệnh viện, căn bệnh hiểm nghèo đã lấy đi giọng nói của mẹ. Muốn giao tiếp, mẹ phải cầm bút viết vào cuốn sổ nhỏ đặt cạnh giường.

Điều mẹ viết vẫn vậy.

Không phải mình đau thế nào.

Mà là bố có suy nghĩ nhiều không.

Các con có vất vả không.

Những lúc giành giật từng hơi thở, mẹ viết “Cho mẹ chết có được không?”. 

Rồi khi vượt qua mẹ lại giục “Mẹ dễ chịu rồi. Con ngủ đi”.

Ở trang cuối cùng, mẹ viết những dòng nguệch ngoạc:

"Con nhắn tin cho em Nhĩ Đà gọi người mở khóa cổng, vào quét dọn sân ngõ cho bác!". 

Hương đùa mẹ: “Mẹ đang chữa bệnh, nhờ quét sân dọn vườn làm gì?”.

Trong hơi thở khó nhọc mẹ gắng nói: “Để làm đám ma cho mẹ!”.

“Mẹ lo chuyện đó làm gì? Đã có chồng mẹ, con mẹ lo chứ!”.

Nghe vậy, mẹ đã mỉm cười.

Và đó là lời dặn cuối cùng.

Sáng hôm sau, lúc 7h10 phút, mẹ ra đi.

Tôi có cảm giác như mẹ đã biết trước chuyến đi của mình. Đến tận phút cuối, mẹ vẫn sống như cả cuộc đời mình đã sống: lo cho người khác trước khi nghĩ đến bản thân.

Ba cuốn nhật ký tưởng như dành cho ba người khác nhau. Nhưng thực ra đều là những cuộc đối thoại của mẹ với tình yêu của mình.

Cuốn đầu, mẹ nói thay đứa con chưa biết nói.

Cuốn thứ hai, mẹ trò chuyện cùng đứa cháu đã biết cười, biết khóc.

Cuốn cuối, mẹ đối thoại với cuộc đời bằng những dòng chữ thay cho tiếng nói đã mất.

Ba cuộc đối thoại ấy khép lại thành một vòng tròn.

Cuốn đầu không biết rồi một ngày đứa con sẽ lớn lên và đọc từng dòng chữ ấy bằng đôi mắt của một người đã làm cha.

Cuốn thứ hai không biết mùa hè năm ấy rồi sẽ trở thành một trong những mùa hè cháu còn đủ ông bà.

Cuốn cuối không biết những mẩu đối thoại kia sẽ trở thành lời từ biệt.

Tôi từng nghĩ đó là ba cuốn sổ khác nhau. Đến hôm nay, mẹ đi gần hết thất tuần, tôi mới hiểu.

Mẹ chỉ viết một cuốn nhật ký duy nhất.

Cuốn nhật ký của tình yêu.

Nó được bắt đầu từ tiếng khóc chào đời của tôi, đi qua tiếng cười tuổi thơ của cháu nội, rồi khép lại bằng những dòng chữ run run nói cùng mọi người trên giường bệnh.

Nó được viết suốt hơn nửa thế kỷ chỉ là chia thành ba tập vì cuộc đời quá dài, còn tình thương mẹ dành cho con cháu thì chưa bao giờ ngắt quãng.

Nay đã là những ngày cuối trong thất tuần của mẹ. Theo quan niệm, linh hồn của mẹ đã được tự do. Ở một chiều không gian khác, con tin mẹ sẽ hạnh phúc.

Tạm biệt Mẹ.

#Mẹ 

#Tuan6 

Ba cuộc đối thoại khép lại thành một vòng tròn.

Ba cuốn nhật ký

Mẹ trong những ngày ở bệnh viện

Thời thanh xuân của Mẹ

Ba tình yêu vô điều kiện của bà

Những dòng đối thoại cuối cùng của Mẹ

Quả mít cuối cùng của Mẹ

Nay thì quả mít cuối cùng của mẹ đã ngự ở Hà Nội. Ngày mai nó chín mình sẽ mang nó đến phòng để mọi người cùng thưởng thức, như một cách nối dài năng lượng tích cực mẹ còn để lại.

Cây mít này nằm khuất ở mé tây vườn, năm nay chỉ ra được 2 quả. Quả nào cũng to mẩy, gai giãn căng. Tuần trước về, quả mít già cứ tưởng sẽ chờ được tới tuần này, nhưng thời tiết mưa nắng thất thường làm nó chín sớm. Đến lúc phát hiện ra thì đã hỏng mất ba phần tư. Giống mít này chín muộn cơm dày, giòn, mật mướt mát. Ngay cả khi thị chín bán đầy chợ thì hương vị vẫn mê ly.

Bố kể, cây mít này được trồng từ hạt cách đây chục năm, lúc đó bố đi qua chợ mua về một quả mít. Thấy ngon, mẹ chọn mấy hạt cái ươm thành cây.

Chiều chủ nhật vừa rồi, mình bắc thang trèo lên bẻ quả mít nặng chịch còn lại. Bứt thêm mấy chiếc lá dong bánh tẻ làm kê, đặt lên đó thắp hương mẹ.

Mẹ hẳn sẽ rất vui khi mình hỏi xin quả mít cuối cùng của mẹ để mang đi.

Có mẹ thì mẹ làm cho...

Hồi còn sống, mẹ hay bảo: 

Có mẹ thì mẹ làm cho. 

Khi không có mẹ thì lo mà làm.

Tuần thứ năm kể từ ngày mẹ rời nhà. Theo quan niệm dân gian, mẹ đã đi được hai phần ba chặng đường của bốn mươi chín ngày. Còn chúng con ở lại cũng đã đi được hai phần ba chặng đường học cách sống trong một ngôi nhà không còn mẹ.

Mỗi cuối tuần trở về, con cầm chổi quét sân. Tỉa những bụi cỏ ven lối đi. Thu gom lá khô dưới gốc cau. Lau từng chiếc bàn, chiếc ghế. Những việc ngày xưa chưa bao giờ để ý, nay tự nhiên ai cũng biết phải làm.

Ngày trước, mỗi lần về quê là những ngày được làm con đúng nghĩa.

Về đến cổng đã có mẹ hỏi ăn gì. Quần áo bẩn mẹ gom đi giặt. Chăn màn mẹ phơi nắng. Cơm nước đã bày sẵn. Rau ngoài vườn, cá dưới ao, quả trong vườn... tất cả đều qua đôi bàn tay của mẹ trước khi đến với chúng con. Từ lúc đặt chân về nhà cho đến lúc quay lại Hà Nội, gần như chẳng phải động tay vào việc gì. Mẹ làm như một lẽ tự nhiên, đến mức chúng con ngỡ đó cũng là điều tự nhiên của cuộc đời.

Chỉ đến khi không còn mẹ, mới biết ngôi nhà sạch sẽ chưa bao giờ tự sạch. Mảnh vườn xanh chưa bao giờ tự xanh. Mâm cơm ngon chưa bao giờ tự có. Phía sau tất cả là bóng lưng của mẹ, gom góp từng việc nhỏ suốt cả đời.

Con vẫn mơ thấy mẹ.

Đêm nào cũng mong được gặp mẹ trong giấc ngủ. Chỉ cần thấy mẹ đang cười, đang ngồi đan len, nhặt rau hay lặng lẽ tưới cây cũng đủ để sáng hôm sau lòng nhẹ đi một chút. Nhưng rồi con lại bâng khuâng tự hỏi, liệu nỗi nhớ quá nhiều của những người ở lại có vô tình níu bước chân người đã khuất? Có làm mẹ chậm hơn trên con đường về miền cực lạc?

Con không biết.

Chỉ biết mỗi sáng thức dậy, con đều tự nhủ sẽ cố gắng bình yên để mẹ yên lòng.

Vườn cau của mẹ đang vào mùa quả mới. Những buồng cau xanh mướt lại lặng lẽ lớn lên như chưa từng có cuộc chia ly nào. Hương cau ngan ngát, len qua từng góc sân, quấn quýt dưới mái hiên, theo gió đi khắp khu vườn. Mùi hương ấy vẫn giống hệt những mùa trước, chỉ khác là không còn dáng mẹ ngước nhìn rồi chép miệng: "Được mùa lúa úa mùa cau. Được mùa cau thì đau mùa lúa".

Dưới ao, đàn cá vẫn nhởn nhơ bơi lội. Chúng vẫn tụ lại ở góc mẹ thường ngồi thả câu, như thể vẫn đợi Cụ bà thích câu cá mỗi chiều mang theo chiếc cần tre quen thuộc. Thiên nhiên dường như không biết mất mát là gì. Chỉ có lòng người là mãi chưa quen với khoảng trống.

Có mẹ thì mẹ làm cho.

Không có mẹ, con lo mà làm.

Rồi sẽ có một ngày, nỗi nhớ không còn quặn thắt như hôm nay.

Nhưng con biết, Mẹ chỉ đang ở một khu vườn khác, bình yên hơn. 

Mùa quả ngọt cuối cùng của mẹ

Nhà bố mẹ có một khu vườn nhỏ.

Mẹ bảo bố trồng cây dày một chút để cỏ khỏi mọc. Nhưng rồi theo năm tháng, khu vườn ấy trở thành một khu rừng nhỏ. Tầng cao nhất là những hàng cau thẳng tắp, vươn lên nền trời, tán lá xòe ra như những chiếc ô xanh che nắng. Thấp hơn là mít, bơ, xoài, chanh… chen nhau lớn. Dưới chân cây lại là giàn mướp, giàn ngà, luống rau theo mùa. Quanh năm, khu vườn đều có một thứ quả ngọt để chờ con cháu.

Quanh năm mẹ cứ hết trồng rồi lại chăm. Quả nhiều đến mức ăn chẳng xuể. Nhà dùng không hết, mẹ lại mang biếu hàng xóm một lượt. Những mùa trái rộ, sợ con về không còn quả tươi, mẹ lại tỉ mẩn ngâm rượu, nấu si rô, làm mứt, cất vào từng chiếc lọ thủy tinh. Mỗi lần gọi điện, mẹ đều cười: “Để lúc nào các con về còn có cái mà thưởng thức”.

Mẹ cất cả nỗi nhớ của mình vào đó.

Lần cuối mẹ rời nhà đi Hà Nội chữa bệnh, mấy cây mít trong vườn đang lúc lỉu quả. Mẹ vẫn nghĩ mình chỉ đi vài hôm rồi lại về. Mẹ chẳng dặn cô Đà hàng xóm sang hái giúp, cũng chẳng bảo ai thu hoạch. Chuyến đi ấy, trong suy nghĩ của mẹ, chỉ là một quãng ngắn.

Nhưng mẹ đã không trở về và mẹ bắt đầu hành trình rất dài của riêng mẹ.

Ngày đưa mẹ về nhà, những quả mít đã chín vàng. Chúng rụng đầy dưới gốc, tỏa mùi thơm ngọt khắp khu vườn.

Sáng nay đã là tuần thứ tư trong thất tuần của mẹ.

Anh em hái được hai chục quả bơ già, xanh mướt, đặt lên mâm ngũ quả. Ngoài vườn, mấy quả mít muộn đã mẩy tròn, chắc chỉ sang tuần là chín tới. Những dây ngà vẫn mơn mởn ôm gọn những thân cau.

Cây vẫn đến mùa. Quả vẫn ngọt. Và rồi sẽ có những mùa quả khác tiếp nối.

Nhưng sẽ không bao giờ còn mùa quả ngọt của mẹ nữa.

Mới tháng trước

Mới tháng trước thôi, mỗi lần về quê, chúng tôi đều có một thói quen. Không ai báo trước cho mẹ. Chỉ khi xe còn cách nhà chừng mười cây số, đến đoạn Chợ Trâu quen thuộc, mới gọi điện: "Mẹ ơi, con về đến Chợ Trâu rồi".

Chúng tôi cố tình làm thế. Không phải để tạo bất ngờ, mà để mẹ không kịp tất bật. Nếu biết từ sớm, mẹ sẽ lại đi chợ, mổ gà, nấu nướng đủ đầy như một bữa cỗ. Mâm cơm lúc nào cũng nhiều hơn số người ngồi quanh. Ăn chẳng hết, còn mẹ thì mệt. Chúng tôi chỉ muốn về nhà, bố mẹ có gì con ăn nấy. Nhưng với mẹ, mấy chục năm trước từ khi con bắt đầu đi xa, mỗi lần con về nhà như có hội.

Mới tháng trước thôi, mỗi chuyến xe ngược Hà Nội đều có một người ở quê thấp thỏm. Ước chừng xe sắp về nơi, thể nào điện thoại cũng reo: "Các con đi đến đâu rồi?", rồi dặn thêm một câu đã nghe không biết bao nhiêu lần: "Về đến nhà thì gọi cho mẹ nhé!".

Chỉ khi nghe đầu dây bên kia báo: "Con về đến nơi rồi mẹ ạ", mẹ mới thật sự yên lòng. Cứ như suốt cả quãng đường hơn trăm cây số ấy, mẹ cũng đi cùng chúng tôi, bằng sự thấp thỏm của mẹ.

Mới tháng trước thôi, lần nào lên Hà Nội tôi cũng dặn trước:

"Con không mang gì đâu mẹ nhé".

Thế mà đến lúc mở cốp xe, vẫn kín mít nào trứng gà, mớ rau, quả bí, mít, chuối... Toàn những thứ quê mùa mà ở Hà Nội chẳng thiếu để mua.

Nhưng mẹ luôn có đủ lý do.

"Cái này nhà trồng".

"Rau này cô Cừ mới cho"…

Tôi biết, những thứ mẹ gửi không phải vì Hà Nội không có. Mà vì trong từng mớ rau, từng cân gạo, mẹ muốn gửi theo một phần ngôi nhà. Nên lần nào cũng bảo không lấy, rồi lần nào cũng chở đầy.

Và cũng mới tháng trước thôi... Mỗi lần xe lăn bánh rời cổng, trước hiên nhà luôn có hai người đứng vẫy tay. Rồi chậm chạp đi ra tận đầu ngõ, đứng nhìn theo cho đến khi chiếc xe khuất hẳn sau khúc cua. Chúng tôi biết phía sau mình vẫn còn hai ánh mắt dõi theo rất lâu, lâu hơn cả lúc không còn nhìn thấy chiếc xe nữa.

Hôm nay về, mọi thứ vẫn như cũ.

Chỉ có một người không còn đứng ở đó.

Bố vẫn đưa các con ra tận thềm, vẫn giơ tay vẫy như bao lần. Nhưng bên cạnh bố chỉ còn khoảng trống. Mình bố đứng giữa khoảng sân từng có hai người.

Có những mất mát không nằm ở những điều lớn lao.

Nó nằm ở một cuộc điện thoại không còn reo đúng giờ.

Ở lời dặn "về đến nơi thì gọi cho mẹ" không còn ai nhắc nữa.

Ở cái cốp xe bỗng nhẹ đi.

Và ở mái hiên cũ, nơi từ nay chỉ còn một người đứng vẫy tay tiễn những đứa con đi xa.

Mới tháng trước thôi...

Vậy mà đã như thuộc về một không gian khác.

----

Chép lại bài thơ của ông bạn Lý Thành Tâm

MỒ CÔI

Hoàng hôn về trắng cánh đồng

Mẹ đi đâu giữa mênh mông cánh cò

Bâng khuâng con nhặt câu hò

Vịn vài giọt nắng lần dò về thăm

Tìm người trong cõi xa xăm

Dáng như xưa dẫu tháng năm chất chồng

Khổ đau đeo tấm lưng còng

Gieo neo bao sợi tóc bồng với mây

Vẫn còn đây! Vẫn còn đây!

Trầm trầm tiếng mẹ đong đầy yêu thương

Chiều tàn chầm chậm buông sương

Mồ côi con tựa giọt chuông sa chùa.