Học lại cách nhìn của trẻ thơ

Tạm khép lại công việc chúng tôi trở về nhà.

Khi máy bay vừa rời khỏi đường băng sân bay quốc tế Cam Ranh, thành phố Nha Trang chậm rãi lùi lại phía sau, thu mình trong một tấm thảm ánh sáng rực rỡ dưới cánh bay. Từ trên cao nhìn xuống, mọi thứ bỗng trở nên nhỏ bé và hiền hòa lạ thường. Tôi kịp nhận ra quảng trường 2/4 – nơi chỉ ít giờ trước thôi còn vang lên nhịp chân, tiếng hò reo của gần 13 nghìn vận động viên trong Giải Vô địch quốc gia Marathon – Báo Tiền Phong lần thứ 67 năm 2026. Tất cả giờ đây chỉ còn là một điểm sáng giữa muôn vàn điểm sáng.

Giữa khoảnh khắc ấy, từ phía sau lưng, một giọng trẻ con vang lên, trong veo và đầy kinh ngạc: “Nhìn Trái Đất kìa!”

Tôi khựng lại.

Không phải “thành phố”, không phải “Nha Trang”, cũng chẳng phải “quảng trường” hay “đường đua” – cậu bé gọi tất cả bằng một cái tên rộng lớn hơn rất nhiều: “Trái Đất”.

Một cách nhìn giản dị mà bất ngờ mở ra cả một không gian khác. Ở độ cao này, ranh giới giữa những khái niệm quen thuộc bỗng tan biến. Không còn phân biệt đâu là phố xá, đâu là công trình, đâu là nơi mình vừa đi qua. Tất cả chỉ là một phần của thế giới rộng lớn mà cậu bé vừa chạm tới bằng ánh nhìn đầu đời.

Tôi chợt nhận ra, lâu nay, người lớn chúng ta vẫn thường tự thu hẹp tầm mắt của mình. Ta quen nhìn mọi thứ qua những cái tên, những định nghĩa, những nhãn dán có sẵn. Ta gọi tên để dễ hiểu, nhưng cũng vô tình đóng khung thế giới trong những giới hạn của riêng mình.

Còn cậu bé kia, chỉ đơn giản nhìn thấy “Trái Đất”.

Một cách nhìn không bị chia cắt, không định kiến, không phân mảnh. Một cách nhìn khiến thế giới trở nên bao la hơn, và con người trong đó cũng trở nên nhỏ bé nhưng tự do hơn.

Ngồi bên ô cửa sổ máy bay, tôi bỗng thấy mình như vừa được đánh thức. Hóa ra, không phải thế giới chật lại, mà là ánh nhìn của mình đã hẹp đi từ lúc nào không hay.

Và đôi khi, để nhìn thấy sự rộng lớn, ta chỉ cần học lại cách nhìn của một đứa trẻ.

 Đèo Cù Hin, Nha Trang nhìn từ “không gian” 

Biển người trong ngày thi đấu Giải Vô địch Quốc gia Marathon báo Tiền Phong lần thứ 67 năm 2026

Khai xuân bằng của câu chuyện của độc giả:

Tết của người ta là du xuân - Tết của tôi là… chồng nôn, con ỉa  

Tôi ngồi trên taxi trên đường về sau một ngày đi chúc tết, một tay ôm thằng cu đang ngủ gục vì mệt, một tay cầm sẵn cái túi nilon “phòng thân”. Bên cạnh là chồng – người đàn ông buổi sáng còn hùng hồn tuyên bố:

“Anh đi chúc Tết tí thôi, không say đâu!”

Ừ. Không say.

Chỉ là vừa lên xe đã tái mặt, mồ hôi túa ra như tắm, rồi quay sang tôi thì thào:

“Em ơi… mở cửa sổ…”.

Tài xế nhìn qua gương chiếu hậu. Tôi nhìn chồng. Hai bên hiểu nhau không cần nói.

Chưa kịp hạ hết kính, anh đã “tặng quà năm mới” vào đúng chiếc túi tôi kịp đưa ra.

Phía trên là một túi đầy.

Phía dưới, thằng cu con giật mình tỉnh dậy vì mùi lạ, rồi lặp đi lặp lại như phát thanh viên:

“Con ỉa rồi… con ỉa rồi…”.

Tôi chỉ muốn độn thổ. Máu dồn lên não. Cỡ này cả năm không cần thuốc hoạt huyết. 

Tài xế lặng lẽ đeo khẩu trang. Mở hết cửa kính phía sau. 

Về đến nhà, tôi lo cho con ngủ trước.

Chồng thì nằm vật ra giường, vẫn cố vớt vát chút sĩ diện:

“Tại anh rối loạn tiêu hoá thôi…”.

Ừ, rối loạn tiêu hoá.

Chứ không phải 5 nhà, 5 loại rượu, và 5 câu “không uống là không nể anh”.

Tôi và cô em họ nhìn nhau. Không nói nhiều. Hai đứa dắt nhau ra ngoài ăn một bát bún bò Huế nóng hổi – coi như phần thưởng cho việc đã sống sót qua một buổi tối “trên nôn dưới ỉa”.

Tết vui thật.

Nhưng làm vợ, làm mẹ ngày Tết… đúng là một kỹ năng sinh tồn.

Tôi hỏi thật các chị em:

Vui xuân mà để vợ con xử lý hậu quả như thế thì có nên “giới hạn định mức rượu” từ năm sau không? Hay tôi đang quá khó tính?

Tết nhà mọi người thế nào? Có ai từng rơi vào cảnh “trên chồng: em ơi anh nôn, dưới mẹ ơi con ỉa” giống tôi không?

1️⃣ Văn hoá ngày Tết phải uống rượu 

👉 Có nên duy trì tư duy này không?

2️⃣ Trách nhiệm của người đàn ông có gia đình

👉 Vui xuân có nên đặt giới hạn?

3️⃣ Gánh nặng vô hình của mẹ bỉm

👉 Tết có thực sự là “kỳ nghỉ” với phụ nữ?

4️⃣ Ứng xử văn minh khi say

👉 Say không xấu. Nhưng say đến mức làm khổ người khác thì sao?

Hồn cốt hội Lim

Giữa rừng người mớ ba mớ bảy, giữa những mặt hoa da phấn đến mức chẳng còn phân biệt nổi đâu là liền chị “real”, đâu là “fake”, tôi đã có lúc thấy mình lạc lõng. Tiếng quan họ từ các đám hát của các làng trong hội vang lên qua loa, vỡ vụn trong thứ âm thanh chát chúa.

Vậy mà rồi, hai gương mặt ấy xuất hiện – mộc mạc, nền nã, như bước ra từ một miền ký ức cũ. Hai mẹ con cô gái miền quan họ. Chỉ cần một ánh nhìn thôi, tôi bỗng quên khuấy những ồn ào quanh mình. Giữa hội Lim năm 2026, khoảnh khắc ấy khiến tôi ngỡ như đang được quay về hội Lim thuở đầu thế kỷ, trong những khuôn hình đen trắng của nghệ sĩ Võ An Ninh – nơi vẻ đẹp quan họ còn nguyên sơ, không son phấn, không phô trương.

Thật may, giữa náo nức và xô bồ, vẫn còn những gương mặt giữ được hồn cốt. Như một sợi dây mảnh mà bền, níu người ta ở lại với niềm thương, với ký ức.

Năm nay, lần đầu tiên Hội Lim được cấp xã Tiên Du đứng ra tổ chức sau khi sắp xếp lại đơn vị hành chính. Có thể mọi thứ còn đang vào guồng, còn đôi chút chông chênh. Nhưng chỉ cần còn đó những liền anh, liền chị giữ được giọng ca và phong thái xưa, thì hội Lim vẫn sẽ còn hồn.

Cũng trong sáng 28/2, tại xã Tiên Du đã diễn ra Lễ đón nhận danh hiệu Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đối với Hội Lim.

Phát biểu tại lễ đón nhận, ông Mai Sơn - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bắc Ninh nhấn mạnh, đây không chỉ là niềm vui, niềm tự hào của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân hai xã Tiên Du, Liên Bão, mà còn là niềm vinh dự chung của tỉnh Bắc Ninh – vùng đất Kinh Bắc ngàn năm văn hiến, nơi hội tụ và lan tỏa những giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc Việt Nam.